Bir önceki makalemde Jung’un “Duyum / Sezgi; Düşünme / Hissetme” fonksiyonlarının “dışa ve içe dönük” iletişim şekilleriyle birleşiminden doğan 8 yaratıcı özellik hakkında konuşacağız demiştim. Bugün “Maceracı” ve “Mühendis” adlı iki özellik üzerinde duracağız.

Jung’a göre 8 yaratıcı özellik, bilgiyi ele alma açısından 2 grupta toplanıyor. (1)

1. Bilgiyi algılama ve toplama: Maceracı, Mühendis, Araştırmacı, Hayalperest
2. Bilgiyi değerlendirme ve karar verme: Pilot, Mucit, Uyum getiren, Şair

Maceracı (Dışa Dönük):

Maceracı özellikleri ağır basan kişiler, yeteneklerini esneklik, açık olma, mizah duygularının kuvvetli olması ve yüksek enerjilerinden alırlar. Kendi ve etrafındakilerinin dikkatlerini, içinde bulunulan duruma odaklarlar. Bir problem ile ilgili gerçekleri ve nitelikleri bulmakta zorlanmazlar ve problemin merkezine çabucak inerek birçok farklı çözüm yaratmayı başarırlar.

Maceracıların pozitif enerjileri yüksektir ve gözlem yapma becerileri sayesinde olaylar hakkında birçok detayı kolaylıkla hatırlayabilirler. İş toplantılarında ne konuşulduğu, kimlerin katıldığı ve ne kararlar alındığı ile ilgili bilgileri toplamak için genellikle bu kişiye gidilir. Günlük yaşantıda da doğanın tüm güzellikleri gözlerinden kaçmaz, başkalarının göremedikleri ayrıntıları görürler.

Maceracılar, aynı zamanda sosyal ve politik ortamlara gerçekçi yaklaşarak insan ilişkileri ile ilgili problemlere pratik çözümler üretebilirler. Spontane hareket ederler ve çok meraklıdırlar. Yeni yemekler, aktiviteler ve işler denemekten kaçınmazlar.

Maceracı kişilerle çalışmak eğlenceli geçer çünkü toleranslı ve esnek davranışlar sergilerler. Takım çalışması esnasında yaratıcı yöntemler kullanarak herkesin aktif görev almasını sağlarlar. Liderlik pozisyonlarında da planlı ve programlı hareket etmekten çok, insanların kendilerini rahat ifade edebilecekleri; değişik ve yeni fikirler ortaya atabilecekleri ortamlar yaratmaya çalışırlar.

Maceracı özellikteki kişilerin yaratıcılığını bloke edebilecek potansiyel engeller neler olabilir?

• Kısa vadede dış dünyaya odaklanma

• Anın tadını çıkarmaya kendini fazla kaptırma

• Harekete geçilmediği takdirde sabırsızlığa kapılma

• Kolay şekilde dikkatin dağılabilmesi

• Plan ve program takibi ve son teslim tarihlerinden sıkılma ve bunları dikkate almama

• Bilinmeyenden korkma

Maceracı özellikteki kişiler yaratıcılıklarını geliştirmek için hangi yöntemleri izleyebilirler?

• Karar alırken; ortada olan gerçekler, kişilerle ilgili meseleler, mantık ve duygusal değerler arasında denge sağlamaya çalışın.

• Düşüncelerinizde sadece o an ve yere odaklanarak belli bir gidiş yakalamaya çalışmak yerine daha geniş açıdan değerlendirme yapmaya çalışın.

• Gelecek ile ilgili olasılıklara açık olun.

• Bilinmeyeni araştırmaya ve sizin bile farkında olmadığınız becerilerinizi ortaya çıkarmaya çalışın.

Mühendis (İçe dönük):

Maceracılar gibi mühendisler de, detaya çok ilgi gösterirler ve gerçek verilere odaklanırlar. Ancak maceracılardan farklı olarak mühendisler topladıkları bilgileri içe dönük bir şekilde incelerler. Ellerindeki verilerin arka planına da dikkat ederler. Geçmişteki deneyimlerini göz önünde bulundurarak neyin işe yarayıp yaramadığını bilirler ve bu bilgilere dayanarak kararlarını alırlar.

Mühendisler sorumluluk ve yükümlülüklerini çok ciddiye alırlar. Bir projedeki her adımın zamanında bitmesini ve herkesin görevlerini eksiksiz yapmasını sağlarlar.

Problem çözmek için sistematik olarak araştırma yapmak ve bütün delil ve gerçekleri en ince ayrıntısına kadar toplamak onlar için çok önemlidir. Herhangi bir konuda değişiklik yapılması gerekiyorsa, önce bunun sebebini anlamaları gerekir. Bu anlayış sağlandıktan sonra değişikliğin yapılması için ellerinden geleni yaparlar.

Mühendisler aceleye getirildiklerinde kendilerini baskı altında hissederek strese girerler. En kötü ihtimali düşünerek endişelenmeye meyillidirler. Bu duruma düştükleri zaman kendilerini güvende hissetmek için geçmişe tutunurlar; bu da onların karar verirken risk almalarına engel olur. (1)

Mühendis özelliği olan kişilerin yaratıcılığını bloke edebilecek potansiyel engeller neler olabilir?

• Değişim gerektiğinde bu değişimin sebeplerini en ince ayrıntısına kadar anlama ihtiyacı

• Mükemmeliyetçi olmaları ve detaya takıntıları

• Düşünce ve duyguları ifade ederken problem yaşayabilme

• Çelişme veya anlaşmazlıklardan kaçınma

• Aşırı derecede tedbirli olma

• Kontrol etme ihtiyacı

• Bilinmeyenden korkma

• Belirsizliklerden rahatsızlık duyma

• Bir plana katı bir şekilde uyma

Mühendis özelliği olan kişiler yaratıcılıklarını geliştirmek için hangi yöntemleri izleyebilirler?

• Kendi içinizde denge bulmaya çalışın. Bu, stres atmanızı sağlayacak herhangi bir spora yönelmek olabilir.

• Çelişme ve anlaşmazlıklar söz konusu olduğunda farklı açılardan ve değerlerden olaya bakmaya çalışın. Anlaşmazlıkları, çözülmesi gereken bir problem olarak görmek size yardımcı olacaktır.

• Kendinizi yeni durumlara açık tutun ve değişim ile gelecek fırsatları görmeye çalışın.

• Yeni fikirlere yer açmak için, zihninizi dolduran eskiye yönelik duygularınızdan kurtulmaya çalışın.

Bir sonraki makalede “Araştırmacı” ve “Hayalperest” üzerinde duracağız.

Kaynaklar:

(1) Carl G. Jung, Analytical Psychology: Its Theory and Practice (The Tavistock Lectures) (New York: Vintage Books, 196)

(2) Naomi L. Quenk, Beside Ourselves (Palo Alto, CA: Davies-Black, 1993)

Levesque, Lynne C. (2001) Breakthrough Creativity: Achieving Top Performance Using the Eight Creative Talents